|
Vereniging van Gepensioneerden Elsevier-Ondernemingen |
Wat komt er boven als we aan Anne denken als collega’s en oud-collega’s? Nadat het trieste nieuws bekend werd, kregen we de volgende reacties van mensen die met Anne gewerkt hebben: competent, relativerend, punctueel, stoïcijns, droge humor, baken van integriteit, rots in de branding, een fixer achter de schermen.
Ook: Anne, ja, heel goed mee samengewerkt – maar harde grappen. Dat laatste viel wel mee, hoor … . Anne had een goede antenne voor mensen die meer lullen dan poetsen, en hij was ook bereid dat duidelijk naar voren te brengen. Dan weer wel met die droge humor. In Annes vergaderingen waren er niet veel onuitgesproken kwesties. Als er zaken waren die mensen liever niet naar voren brachten, dan deed Anne dat zelf wel – en was de lucht geklaard en kon iedereen weer verder.
Anne was een uitstekende manager. Gewone stervelingen moeten daarvoor naar een cursus maar Anne had dat niet nodig – dat vond hij zelf ook. Anne was al coachend manager voordat die term werd uitgevonden. De mensen werkten graag in zijn afdeling, uit Nederland, India, Engeland of de VS. E-mails ondertekend met Mr (not Mrs) Anne van der Rest. Anne deed niet aan politiek; en hij kon uitstekend de altijd wat overspannen verwachtingen van het hoger management in heldere taken vertalen. En als je er niet uit kwam, kon je altijd bij hem binnen lopen. Als fixer achter de schermen leverde Anne een cruciale bijdrage aan de ontwikkeling van een van Elseviers meest succesvolle producten.
Een mooi voorbeeld van Annes koelbloedige optreden in geval van nood: Ruim dertig jaar geleden was Anne hoofd van de IT afdeling van de organisatie waar o.a. de Excerpta Medica bibliografische database, EMBASE, werd geproduceerd en onderhouden. Ooit ging het vreselijk mis omdat een cruciale key zijn limiet had bereikt, het hele systeem crashte. Iedereen in paniek, behalve Anne: “Er is een bitje omgevallen”, zei hij tegen de toenmalige manager, Mirjam Winkel. Broodnuchter ging hij aan de slag met zijn mensen om de boel weer te repareren. Later is hij Mirjam opgevolgd en werd hij hoofd van de hele operatie.
Met zijn enorme ervaring op het gebied van database productie is het logisch dat hij, inmiddels ruim twintig jaar geleden, een belangrijke rol kreeg in een project dat tot doel had het bestaande systeem te vervangen door een modern, nieuw IT-systeem. Daarbij moet bedacht worden: als je als groep een nieuw IT systeem ontwerpt, dan ga je elkaar diep haten of je wordt vrienden voor het leven. In dit geval dat laatste dus. Hieruit ontstond de zogenaamde Haring Groep: een klein gezelschap van oud Elsevier collega’s die elk jaar samenkomen om de komst van de nieuwe haring te vieren. Er wordt dan heel veel haring gegeten, meegebracht door de voormalig projectleider Kees uit Katwijk, en drinken er een glaasje korenwijn bij, met als afsluiting de traditionele cognac voor Anne.
De laatste jaren zagen we elkaar weer als leden van de VGEO, de vereniging van gepensioneerden van Elsevier. Anne was een actief lid die een paar maal zitting heeft genomen in de kascommissie, een onmisbaar onderdeel van een Nederlandse vereniging natuurlijk: we moeten namelijk goed op de centen passen, stel je voor! Vorig jaar heeft het bestuur een vraag bij alle leden uitgezet met als doel het werven van bestuursleden; Anne reageerde meteen. Afgelopen april werd hij dan ook formeel benoemd tot bestuurslid van de vereniging. We hadden afgesproken dat, zodra dat weer kon, hij actief zou worden. Zover is het dus niet gekomen. Een berichtje, gevolgd door een telefoontje van zoon Laurens, brachten ons op de hoogte van het onthutsende nieuws dat het verkeerd was gelopen. Het leven is mooi, maar ook volstrekt onverschillig en het laat ons achter in verbijstering en verdriet.
Terug naar het IT-systeem; de blauwdruk daarvan werd gemaakt in het oude Raadhuis van Schoorl, uit 1601, tegenover het Klimduin. Anne was als enige op de fiets en moest ’s avonds terug naar Alkmaar. Het stortregende. Het water stond in zijn fietstassen. Het is 10 km van Schoorl naar Alkmaar. Anne fietste zonder haast in de stromende regen weg; zonder regenjas, in zijn blauwe pak, want zoals hij zei, en typisch Anne, “natter dan nat kun je niet worden”.
We danken Anne voor de mooie tijd die we met hem bij Elsevier en daarna hebben doorgebracht, en wensen Andrea, kinderen en kleinkinderen veel sterkte.
Jan Visser en Louis Pet, namens de VGEO.
Op 13 februari 2026 overleed Paul Klein, hij was 8 jaar secretaris van onze vereniging.
Paul liet weinig aan het toeval over. Je kreeg daarom weleens de indruk dat het toeval expres heel veel aan Paul overliet.
Paul organiseerde de wereld waarin hij leefde en waaraan hij deelnam. Zelden of nooit ben ik iemand tegengekomen die zaken zo goed op orde had, voorbereidde en afhandelde. En dat alles op een uiterst integere, ik zou willen zeggen, liefdevolle manier. Zijn brede belangstelling voor tal van zaken maakte dat hij, met zijn kennis, veel advies kon geven en als hij iets niet wist, dan zocht hij het uit en deelde hij wat hij te weten was gekomen weer op die zorgvuldige en complete manier.
Zijn bijdragen aan de VGEO zijn enorm, hij gaf blijk van een ongekende toewijding; altijd op diezelfde, zachte, liefdevolle manier. Als voorzitter van de vereniging kon ik me altijd zo’n beetje met het zang- en dansgedeelte bezighouden, terwijl het feitelijke werk door Paul in goede banen werd geleid.
Toen ik Paul leerde kennen als collega bij Elsevier waren hij en ik bureauredacteur. Paul was het voorbeeld van een ideale bureauredacteur, met zijn oog voor detail en toewijding. In andere functies zijn we elkaar in onze Elseviertijd nog weleens tegengekomen. Ook in die tijd viel op dat Pauls belangstelling voor het bedrijf en de mensen die daar werkten veel verder ging dan gemiddeld. Hij had bijvoorbeeld grote interesse voor de historische ontwikkeling van het bedrijf. Dit alles kwam voort uit de behoefte om echt te begrijpen hoe zaken in elkaar zitten. Niet om domweg alle feiten op een rijtje te zetten, maar uiteindelijk omdat het hem ten diepste om de mensen ging.
Dat was ook, naar mijn mening, zijn belangrijkste drijfveer voor de uitoefening van zijn bestuursfunctie bij onze vereniging. Altijd alert of hetgeen wij als bestuur van plan waren goed was voor de leden. Hij hield met iedereen rekening, of het nu ging om het welzijn van leden die zich niet hadden aangemeld voor de ALV: “zou er iets aan de hand zijn?”, of de route die mensen moesten afleggen tijdens het Dagje Uit: “dat haalt die en die niet meer, we moeten vervoer regelen als het kan”.
Paul rubriceerde, categoriseerde, archiveerde, cartografeerde en fotografeerde de wereld om hem heen. De fotografie zette hij o.a. in om beeldverslagen te maken van de ALV en het Dagje Uit.
Voordat je het wist werd de website van de vereniging weer voorzien van talloze mooie en leuke foto’s, meestal van deelnemende leden waarvan hij ook alle namen kende. Ik maak geregeld gebruik van deze foto’s om gezichten en namen van leden bij elkaar te zoeken want op dat gebied ben ik een ramp.
Daarnaast ook het verzorgen van, misschien kleine, maar desalniettemin belangrijke attenties: Kerst- en Nieuwjaarskaarten voor relaties van de vereniging, uitnodigingen naar leden voor het bijwonen van de Nieuwjaarsborrel van Elsevier.
De website van de VGEO was altijd tot in de puntjes verzorgd (ja, wat wil je, met Paul als beheerder). De complete geschiedenis van de vereniging is door Paul in een digitaal archief opgeslagen, natuurlijk uitermate overzichtelijk en compleet (want door Paul beheerd).
Dit alles is natuurlijk maar een schets vanuit het perspectief van iemand die met Paul in het bestuur van een vereniging heeft samengewerkt en een oud-collega van Paul is. Hoewel voor mij en voor onze hele vereniging van enorme betekenis, is het maar een deel van Paul als mens. Het bestuur is zeer aangedaan door het verlies van Paul, en ongetwijfeld geldt dat ook voor alle leden, het meest uiteraard voor Rina, zijn vrouw, die ik hierbij nogmaals veel sterkte toewens. Namens de gehele vereniging zeg ik nog eenmaal: Bedankt Paul!
Namens het bestuur van de VGEO,
Louis Pet
Op 6 januari bereikte ons het droeve bericht dat Tom ten Hoope twee dagen daarvoor is overleden. Hij zou eind van de maand 85 jaar geworden zijn.
Tom heeft een buitengewoon actief leven geleid. Naast zijn werk bij Elsevier heeft hij zich ingezet voor diverse sportactiviteiten in Elsevier-verband, met name hockey. Zelf beoefende Tom vele sporten, op latere leeftijd vooral golf, en was actief in het bestuur van sportverenigingen. In Heiloo was hij lid van de gemeenteraad en toen hij in 1994 vervroegd kon uittreden werd hij wethouder. Daarnaast was hij bestuurslid van allerlei organisaties, zoals een ouderenbond en een archeologie-stichting. Deze onderwerpen kwamen ruimschoots aan bod in de column die Tom sinds september 2019 schreef op de achterpagina van onze Nieuwsbrief. Hij wist dat zijn leven ten einde liep en heeft in december zijn laatste column ingeleverd, die in het februarinummer zal verschijnen. Daarin zal ook een interview staan met Hiske Gerbrandy voor de rubriek “Op bezoek bij …”, waar Tom graag aan wilde meewerken.
Tom ten Hoope was vrijwel vanaf het begin van de VGEO een graag geziene bezoeker van de ledenvergaderingen en deelnemer aan menig Dagje Uit. De laatste jaren lukte dat door beperkte mobiliteit wat minder, maar sinds hij met een oud-collega mee kon rijden, was Tom weer van de partij, in het bijzonder bij het laatste uitstapje naar Hoorn en Enkhuizen op 30 augustus. Wij zullen hem missen maar in herinnering houden als een markant persoon met grote inzet voor de maatschappij en de medemens.
Namens het bestuur van de VGEO,
Jeroen Hogendorp
Ook het Noordhollands Dagblad heeft op 10-1-2024 een In Memoriam gepubliceerd op pag. 6 in het regiokatern voor Alkmaar (voorheen Alkmaarse Courant).
(26-2-2022, update 22-4-2022) In zijn woonplaats Weesp, waar hij nog in zijn eigen huis woonde en de laatste jaren thuis mantelzorg ontving, is Albert Carel Pouwels op 24 februari 2022 toch onverwacht van ons heengegaan. Ab was tot op het laatst betrokken bij de VGEO, want we hebben hem 4 maanden geleden nog gezien op de ledenvergadering in Nijkerk.
Ab heeft veel betekend voor de Elsevier-medewerkers, ten eerste omdat hij hun belangen gedurende bijna twintig jaar heeft behartigd in de Ondernemingsraad van Elsevier Science en in de Centrale Ondernemingsraad van Elsevier. Ten tweede in het bestuur van SPEO, destijds het eigen pensioenfonds van Elsevier, waarin hij zich sterk maakte voor de belangen van de gepensioneerden.
Ab begon in 1959 aan de Nieuwezijds Voorburgwal 68–70 (doorlopend naar de Spuistraat) als bureauredacteur bij de Noordhollandsche Uitgeversmaatschappij, heeft vervolgens zijn didactische kwaliteiten gebruikt om anderen in die functie op te leiden. Gedurende de tweede helft van zijn werkzame leven heeft Ab financiële analyses ten behoeve van de verkoopafdelingen opgesteld.
Kort na het bereiken van de AOW-leeftijd werd Ab lid van het bestuur van de VGEO en dat bleef hij tot op zijn 82ste levensjaar. Het moge duidelijk zijn dat een ere-lidmaatschap hem ten volle toekwam.
Jeroen Hogendorp heeft een In Memoriam gepubliceerd in Elsevier Senioren Nieuwsbrief (nr. 95), die begin april is verschenen. Op de Algemene Ledenvergadering van 20 april heeft Marcel Toebak herinneringen opgehaald. Beide teksten kunt u teruglezen op een aparte pagina, gewijd aan het overlijden van ons erelid Ab Pouwels.
Daags na de Algemene Ledenvergadering van 18-4-2018 bereikte ons het bericht dat Hildegund Spaargaren-Ehlich diezelfde woensdagochtend is overleden.
Hildegund was VGEO-bestuurslid van april 2001 tot april 2016.
|
Ik bewaar inspirerende herinneringen aan Hildegund als redactielid van de
Elsevier Senioren Nieuwsbrief. Sinds 2004 bedachten en vulden we de
interviewrubriek “Wat vindt U daar nou van” Het werd
één van de meest gelezen rubrieken. Per kwartaal bedachten we een
in de actualiteit passend onderwerp. Sindsdien deed Hildegund alle interviews
tot 2016. Dat zijn er in de loop der jaren bijna 200 geworden. Telkens
interviewde zij een viertal willekeurige VGEO-leden, zo gespreid mogelijk over
het land. In haar terugblik op die periode schreef zij dit altijd met veel
plezier te hebben gedaan. “Het leverde altijd interessante contacten op,
naast het officiële interview hoor je ook nog eens wat anders.” Menig
VGEO-lid zal zich haar van de telefoon herinneren. Toen zij in 2016 stopte met
haar bestuursfunctie, vond ze het tot mijn spijt ook tijd om haar vaste rubriek
in de Elsevier Senioren Nieuwsbrief over te dragen. Haar enthousiasme zal me
bijblijven. |
Voor de VGEO is Hildegund 15 jaar, van 2001 tot 2016, actief geweest als lid van het bestuur. In die periode was ze tien jaar een heel actief lid van de PR-commissie, die de jaarvergaderingen en de uitstapjes voor de VGEO-leden voorbereidde en organiseerde. Daarbij was niets haar te veel; ze genoot ervan. Veel van de bijeenkomsten van die commissie werden in haar gastvrije huis gehouden in Aerdenhout, waar de koffie en iets erbij gereed stonden. Haar inbreng in de discussies en in het zoeken naar geschikte locaties voor een uitstapje was groot. Voor opduikende problemen had ze vaak een oplossing.
Ze sprak vaak over haar tijd bij Elsevier Lausanne. Daar maakte ze vrienden voor het leven. Precies twee jaar geleden trad Hildegund uit het VGEO bestuur, maar bleef zeer betrokken bij de vereniging en bood constante hulp bij de uitjes. Ze was een zeer hartelijk en warm mens en we zullen haar zeer missen. Elly Tjoa en Gerard Roza, namens de PR-commissie |
In 1973 is Jack Franklin bij Elsevier gaan werken en is toen verhuisd naar Nederland met zijn vrouw Hilary, die hij op de University of East Anglia (UEA) had ontmoet.
Bij Elsevier was een transformatie in gang gezet. Jack werd aanvankelijk aangenomen als redacteur wetenschappelijke acquisitie voor biologie en biochemie voor de nieuw gevormde Elsevier-North-Holland Biomedical Press (BMP), die ontstond door de samenvoeging van biomedische boek- en tijdschriftactiviteiten van Elsevier Scientific Publishing Company en North-Holland Publishing Company; daaraan werden ook verschillende boeken en tijdschriften in ontwikkeling bij Excerpta Medica toegevoegd. De portefeuille omvatte de vlaggenschiptijdschriften Biochimica et Biophysica Acta (BBA), Brain Research en The European Journal of Pharmacology, en de Noord-Hollandse monografieboekenreeks Frontiers of Biology. Jack werd snel gepromoveerd tot Chief Scientific Editor en hield toezicht op een team van wetenschappelijke acquisitie-editors, die hij grotendeels zelf had gerecruteerd. Hij werd Managing Director in 1977.
Jack verdiende al snel het vertrouwen van de bestaande wetenschappelijke contacten van het bedrijf en legde nieuwe connecties. Zoals BBA-hoofdredacteur en penningmeester van de International Union of Biochemistry (IUB), E.C. ‛Bill’ Slater schreef in zijn geschiedenis van BBA: “Tijdens de vergadering op 20 februari 1975 werd een nieuw gezicht gezien en gehoord: Dr. Jack Franklin, die een waardige opvolger werd van Dr. [Jacques] Remarque.”
Binnen de nieuwe organisatie bood de botsing van culturen verrassend vruchtbare grond voor nieuwe en interessante ideeën. Tijdens zijn eerste maanden bij Elsevier belandde er een dossier op zijn bureau met een beschrijving van verkennende gesprekken met de IUB over het opzetten van een nieuws- en -reviewkrant. Dit sloot aan bij een bestaand idee binnen Elsevier. Hoewel het management in eerste instantie voorzichtig was, sloeg het idee aan en ontwikkelde het zich tot Trends in Biochemical Sciences, of TIBS, zoals het bekend kwam te staan, een “tijdschrift met de uitstraling van een krant” met mini-reviews, nieuws, opiniestukken en zelfs cartoons, gedrukt op krantenpapier in het formaat van de Britse opinion weekly kranten van die tijd.
Jack stelde het TIBS-team samen met zijn assistent Judith Taylor, die een achtergrond had in business-to-business magazines en later Business Manager werd. Gesteund door de gezamenlijke Managing Directors van BMP, Bart van Tongeren en Otto Ter Haar, overtuigde het TIBS-team de productie-, verkoop- en marketingafdelingen om het concept te ondersteunen en nieuwe manieren te bedenken om de productie te versnellen en om individuen over de hele wereld, van Europa tot Noord- en Zuid-Amerika tot Japan, in staat te stellen persoonlijke abonnementen in hun eigen valuta te kopen. Elsevier huurde een redacteur in, Joan Morgan, een journalist met een doctoraat in de biochemie. Della Sar en Eileen Leahy leverden de marketingexpertise. De rest is geschiedenis. Ondanks wat haperingen toen de lanceringsdatum dichterbij kwam, verscheen het eerste nummer in januari 1976 en werden er wereldwijd meer dan 30.000 proefexemplaren verzonden. De oplage klom de daaropvolgende jaren tot een piek van ongeveer 8.000 exemplaren.
“Dat TIBS succesvol is, is te danken aan het uitstekende teamwerk tussen het personeel van Elsevier Publishing, onder leiding van Jack Franklin, en de IUB (MB) … dat de basis legde voor succes, dat, toen het eenmaal duidelijk werd, biochemici en moleculair biologen van het hoogste kaliber bleef aantrekken.” schreef oprichter-hoofdredacteur en IUB secretaris Bill Whelan 25 jaar later.
TIBS werd in 1978 snel gevolgd door Trends in Neuroscience (TINS), ontwikkeld door Patrick Jackson, en in 1979 door Trends in Pharmacological Science (TIPS), ontwikkeld door Jeff Hillier. Na enkele jaren verhuisden onder leiding van Alexander (Sandy) Grimwade, voormalig hoofd van het BBA-secretariaat, de eerste vijf Trends-magazines naar een speciaal kantoor in Cambridge in Engeland.
Zoals Jack en Sandy 30 jaar later schreven: “De oprichting van TIBS was zo'n opmerkelijk project (we zijn er zeker van dat de hedendaagse opvolger van de Elsevier-North-Holland Biomedical Press nooit het idee van zo'n publicatie zou overwegen) dat veel van de geschiedenis in het geheugen gegrift staat van degenen die het mogelijk maakten. Het is opmerkelijk om nu te beseffen dat TIBS niet alleen de eerste publicatie was die exclusief was ontworpen voor professionele biochemici, maar ook de eerste was van een geheel nieuw genre publicaties: het mini-review tijdschrift.”
Della Sar, die in 1975 bij Nature kwam en later Sales and Marketing Director werd, schrijft: “Het verhaal van Trends in Biochemical Sciences is nu geschiedenis, maar de lancering was een van de meest opwindende momenten in mijn carrière.”.
Tientallen jaren later werden de Trends ‛magazines’ herboren als tijdschriften toen ze online op ScienceDirect werden gezet en de persoonlijke abonnementen werden stopgezet, samen met de nieuws- en opiniesecties. Het Trends-portfolio bestaat inmiddels uit meer dan 20 titels, waarvan er inmiddels 16 deel uitmaken van de Cell Press-familie. De Trends magazines waren niet het enige innovatieve format dat Jack voorstond. Hij initieerde een nieuwe familie van Letters-tijdschriften in verschillende disciplines, na het eerdere succes van FEBS Letters, een kort communicatietijdschrift, dat werd uitgegeven namens de Federation of European Biochemical Societies (FEBS). In de hoop voort te bouwen op de reputatie van het bedrijf als uitgever van boeken over wetenschappelijke methoden en technieken, verscheen ook een aantal tijdschriften over methoden, zoals Journal of Immunological Methods en Journal of Virological Methods.
In de jaren 70 bouwde Jack een geavanceerd team op door een hoogopgeleide en wetenschappelijk gekwalificeerde groep redacteuren samen te stellen die zakelijke en publicatiemogelijkheden eerder dan de concurrentie konden identificeren, onder wie Patrick Jackson, die later Senior Vice President werd, John Jarvis, die Managing Director en Senior Vice President bij John Wiley & Son UK werd; en Jeff Hillier, die Jack opvolgde als Managing Director van de BMP en later later naar de VS verhuisde, waar hij The Scientific World oprichtte.
Jack werd al na vier jaar Managing Director van de BMP en stapte geleidelijk – zij het enigszins schoorvoetend – over naar de meer alledaagse aspecten van management. In de jaren 1980 verliet hij Elsevier om zijn eigen uitgeverij en adviesbureau op te richten, bekend als ASFRA. Hij bleef actief als adviseur voor Elsevier en vele andere uitgevers. In 1988 vond Jack zijn weg naar de Commissie van de Europese Gemeenschappen. Zijn talent om nieuwe wegen voor communicatie in de biomedische sector te zien, leidde tot zijn rol als adviseur voor verschillende EC-afdelingen. In die tijd had ASFRA zich geherpositioneerd als een adviesbureau voor bioinformatica en werd Jack steeds meer erkend als expert op dat gebied.
Zijn rapporten over peer review en open access tonen een zorgvuldige aandacht voor het in evenwicht brengen van de belangen van auteurs, uitgevers en bibliotheken. Hoewel hij open access zag als de weg vooruit, erkende hij ook dat iemand ervoor zou moeten betalen. In 2003 schreef hij: “Of je het nu leuk vindt of niet, er zijn weinig dingen in onze moderne wereld die geen prijskaartje hebben. En er is altijd wel iemand die betaalt, zelfs voor een gratis product.… Daarom is de kans groot dat een volledig succesvolle op open access gebaseerde wetenschappelijke informatiedienst uiteindelijk in rekening zou moeten worden gebracht.”
Jack Franklin werd als zoon van Arthur en Gwendolyn Franklin op 27 december 1944 in Engeland geboren in Woking in het graafschap Surrey. Hij had één zus, Gillian, en een broer Peter, die in 1953 overleed. Jack trouwde met Hilary (Gibson) in januari 1969. Kort nadat ze naar Nederland waren verhuisd, kochten ze een voormalig kaaspakhuis in Edam, waar ze altijd zijn blijven wonen. Ze kregen twee dochters: Emily Fleur en Laura Camilla. Jack bleef een goede vriend en mentor voor velen met wie hij werkte tijdens zijn jaren bij Elsevier. Hij overleed op 7 september 2022.
“Jacks bijdrage aan de STM-uitgeverij was enorm, en zijn bedachtzaamheid en scherpzinnigheid worden enorm gemist.”, aldus Jeff Hillier (2023).
Judith Taylor, juni 2025
Dit Nederlandstalige eerbetoon is een samenvatting van een langer Engelstalig artikel, waarvoor Judith Taylor de coördinatie op zich heeft genomen, dank zij bijdragen van voormalige collega's en vrienden van Jack, te weten: Einar Fredriksson, Jeff Hillier, Patrick Jackson, John Jarvis, Eileen Leahy, Jean Levy, Della Sar, Louis Ter Meer, Sandy Grimwade, Jean Levy en Ina Steenman. Speciale dank gaat uit naar Emily Franklin voor haar bijdragen over Jacks vroegere leven en voor het verstrekken van contactgegevens van een aantal van hen. De volledige Engelstalige versie, inclusief referenties, vindt u als pdf-document elders op deze site.